جلسه دفاع پایان نامه، فرصتی است برای نمایش توانمندی علمی شما و البته توانایی انتقال مطالب علمی از سوی شما! به بیان بهتر، اصلی ترین گام برای تعیین نمره نهایی دانشجویان در مقاطع تحصیلات تکمیلی، جلسه دفاعیه پایاننامه است. وقتی با چندین راز دفاع موفق پایان نامه آشنا باشید، دیگر این جلسه را یک چالش تلقی نمی کنید. بلکه از آن به عنوان فرصتی برای بیان مطالب علمی و تحقیقات خود یاد می کنید.
طبق مطالعات انجام شده، توجه به اصول و نکات دفاع از پایان نامه، می تواند تا ۳۰ درصد کیفیت عملکرد شما را در این جلسه ارتقا دهد. ما نیز به عنوان کارشناسان وب سایت دستیار دانشجو درخدمت شما هستیم تا هرآنچه که به عنوان راز دفاع موفق پایان نامه تلقی می شود را به شما انتقال دهیم. با ما همراه باشید.
چه اصولی به عنوان راز دفاع موفق پایان نامه تلقی می شوند؟
همانطور که در ابتدای مطلب گفته شد، درصورت توجه به برخی اصول و ضوابط، می توان جلسه دفاع را کاملا بدون استرس تجربه کرد. مهم ترین اصول ها در این باره به شرح زیرند:
آمادگی پیش از جلسه دفاع
مسیر اصلی برای موفقیت در جلسه دفاعیه پایان نامه، پیش از جلسه برگزاری آغاز می شود. در این مقطع زمانی باید بتوانید با صدای بلند و در بازه زمانی استاندارد، محتویات ارائه خود را بازگو کنید. این تمرین به شناسایی نقاط صعف فن بیان شما کمک می کند. همچنین می توانید در جلسه دفاع سایر دانشجویان شرکت کنید تا از عملکرد آن ها ایده بگیرید. فراموش نکنید که تهیه یک چک لیست از وسایل موردنیاز، به رفع استرس شما کمک می کند. به طور کلی برای داشتن ارائه بی دردسر، به موارد زیر نیاز دارید:
- لپ تاپ
- شارژر
- فلش USB دارای فایل کنفرانس
- کابل HDMI
- و …
برخورداری از این موارد شما را از مشکلات فنی احتمالی مصون می دارد. همچنین تلاش کنید محتوای ارائه خود را یکبار برای دوستان یا اعضای خانواده با صدایی مناسب ارائه کنید. با این کار قدرت انتقال و مهارت های ارتباطی تقویت می شوند. اما علاوه بر موارد مذکور، نباید از اهمیت طراحی هوشمندانه پاورپوینت دفاع پایان نامه هم چشم پوشی کرد. در ادامه این مورد را هم زیر ذره بین خواهیم برد.
فایل دفاع را هوشمندانه طراحی کنید!
شاید بسیاری از افراد، این مورد را به عنوان یک راز دفاع موفق پایان نامه، بی اهمیت تلقی کنند. اما این را بدانید که باید با ساختار یک پاورپوینت باکیفیت و مناسب آشنا باشید. این فایل باید ساختاری منسجم و منطقی داشته باشد. به طوری که عنوان، بیان مسئله و همچنین روش شناسی، نتایج و بحث در آن مورد بررسی قرار گیرند. همچنین به موارد زیر هم باید توجه داشته باشید:
- از زیاده گویی پرهیز کنید! جملات شما باید کوتاه و کلیدی باشند.
- از تصاویر و نمودار های جذاب استفاده کنید تا بینندگان کاملا جذب شوند.
- از فونت مناسب، خوانا و همچنین رنگ های مناسب استفاده کنید.
رعایت این نکات، هم از نظر جلب توجه داوران و هم از نظر سئو و بهینه سازی مزایای خود را دارد. به طوری که اگر این فایل را با رعایت چکالی کلمه کلیدی و … منتشر کنید، درمعرض افراد بیشتری قرار خواهد گرفت.فراموش نکنید که کلمه کلیدی باید در قسمت های مختلف مانند عنوان اسلاید ها و … بیاید.
از پاسخگویی به اساتید نترسید!
اساتید به طور معمول سه دسته سوال را مطرح می کنند که در زیر به آن ها اشاره کرده ایم:
- چرا این موضوع را انتخاب کرده اید و چه نوآوری قرار است در تحقیق شما مشاهده شود؟
- بررسی کنید که قبل از شما چه کارهایی انجام شده اند و شما چه پیشرفتی را تجربه کرده اید؟
- توضیح دهید که چگونه داده های تحقیق شما به مشکلات کنونی کمک می کنند؟
بنابراین باید بانهایت تسلط به متن پایان نامه در جلسه شوید! این خود یک راز دفاع موفق پایان نامه است.
مهارت های مدیریت استرس را فرابگیرید!
نمی توان از استرس و اضطراب فرار کرد، اما چگونه می توان آن را مدیریت کرد؟ این سوالی مهم است و برای پاسخ به آن باید چند گام مهم بردارید. برای نمونه می توانید چک لیست خود را مرور کنید و روش های خود آرام سازی را فرا بگیرید! می توانید نفس های عمیق بکشید تا ضربان قلب و ریتم ذهن شما آرام تر شوند. اگر کمی شوخ طبعی داشته باشید و با اساتید داور رفتاری دوستانه داشته دشته باشید، همین تعامل مثبت به شما بسیار کمک می کند. بهتر است بجای تلاش برای سرکوب استرس، آن را بپذیرید.
- پوشش و ظاهری مناسب داشته باشید!
- آیا به دنبال جلب توجه داوران به شکلی مثبت هستید؟ این کار درگرو توجه به پوشش شماست:
- پوشش ساده، تمیز و رسمی داشته باشید.
- طرز نشستن شما بسیار مهم است و بدون خم شدن باید این کار را انجام بدهید!
- تماس چشمی مناسب و حرکات درست و آرام دست را فرا بگیرید.
مدیریت زمان ارائه پایاننامه
به عنوان راز دفاع موفق پایان نامه، به شما می گوییم که مدیریت زمان بسیار مهم است. دانشجویان بسیاری را می توان یافت که در جلسه دفاع با مشکل کمبود وقت رو به رو می شوند. همچنین عده ای هم مشکلی، عکس این مشکل را تجربه می کنند. بسیاری از دانشگاه ها ۱۵ تا ۲۰ دقیقه را برای ارائه شما درنظر می گیرند. این مورد را باید از طریق قسمت تحصیلات تکمیلی دانشگاه استعلام کنید. در ادامه، لیستی از قسمت های مختلف پایان نامه و زمان موردنیاز برای ارائه آن ها را آورده ایم:
- اسلاید اول (عنوان و معرفی): ۱ دقیقه
- بیان مسئله و اهداف: ۲ دقیقه
- روششناسی: ۳ دقیقه
- یافتهها و نتایج: ۵ دقیقه
- نتیجهگیری و پیشنهادات: ۳ دقیقه
- پرسش و پاسخ: ۵ دقیقه
تمرین با کرنومتر هم می تواند به داشتن ارائه ای هوشمند و بهینه کمک کند. درصورت نیاز بهتر است برخی اسلاید ها حذف شوند یا خلاصه سازی شوند. بد نیست برای داشتن دفاعی با زمان بندی درست، به ریتم صحبت خود هم توجه کافی داشته باشید. طوری که نه بیش از اندازه کند و نه بیش از اندازه سریع صحبت کنید. ریتم نرمال صحبت بین ۱۲۰ تا ۱۵۰ کلمه در دقیقه می باشد. این مدیریت زمان مناسب نه تنها شما را آماده و حرفه ای نشان می دهد، بلکه روی نظر داوران هم تاثیر مثبت می گذارد.
اسلاید پایانی و جمعبندی طلایی
شاید بسیاری از افراد، از اهمیت اسلاید پایانی بی خبر باشند. اما این را بدانید که تاثیر آخرین جمله ای که بیان می کنید، بسیار زیاد است. باید قوی و مفید، مطالب را با این گفته خود جمع بندی کنید. در لیست زیر، عناصری کلیدی برای ارائه هرچه بهتر اسلاید پایانی را آورده ایم:
- جمعبندی مختصر نتایج مهم
- بیان نوآوری پژوهش در یک جمله
- پیشنهاد برای تحقیقات آتی
- تشکر رسمی از اساتید، داوران و راهنما
برای نمونه می توانید از جمله زیر استفاده کنید:
“پژوهش حاضر با رویکرد …، روشی نوین در تحلیل دادههای کیفی معرفی میکند که میتواند به بهبود … کمک کند.”
با استفاده از این جمله هم ارزش کار خود را مشخص می کنید و هم نشان می دهید که تحقیق به صورت هدفمند انجام شده است.
پاسخ حرفه ای به داوران
بدون شک یکی از حساس ترین قسمت های جلسه دفاع، پاسخ به سوالات داوران است. اینکه چطور به داوران پاسخ می دهید، درک شما از مطالب علمی و توان شما را نشان خواهد داد. برای دادن پاسخ های حرفه ای به داوران، به موارد زیر توجه داشته باشید:
- وسط حرف داور نپرید! حتی اگر از پاسخ باخبر هستید.
- می توانید درخواست تکرار سوال را مطرح کنید. این کار نه تنها دقت شما را نشان می دهد، بلکه فرصت فکر کردن نیز به شما می دهد.
- درصورتی که پاسخ سوال را نمی دانید، با صداقت اعلام کنید.
- این را بدانید که هدف داوران نقد علمی است و قصد تخریب شما را ندارند! با نقد داوران مودبانه برخورد کنید و دفاع علمی داشته باشید.
نکات مدیریتی پس از جلسه دفاع
تا اینجا هرآنچه که به عنوان راز دفاع موفق پایان نامه، در جلسه دفاع تلقی می شوند را بیان کردیم. اما بعد از جلسه هم باید نکات مدیریتی را درنظر داشته باشید. چرا که اساتید به گفتگو درباره نمره و اصلاحات موردنیاز می پردازند. بهتر است به نکات زیر توجه داشته باشید:
- خونسرد باشید: استرس نداشته باشید. شما کارتان را انجام دادهاید.
- منتظر اعلام نتایج بمانید: گاهی بلافاصله اصلاحات ابلاغ میشود، گاهی روزهای آینده.
- یادداشتبرداری از پیشنهادات و ایرادات: حتی اگر نکات بهطور شفاهی اعلام شدند، ثبت آنها باعث میشود اصلاحات دقیقتری انجام دهید.
- ممنون و متواضع باشید: واکنش مثبت شما به نقدها، اثر مثبتی بر داوران خواهد گذاشت.
اهمیت مرور قبل از ارسال نهایی
گاهی دانشجویان بعد از دفاع موفق، در ارسال نسخه نهایی بیدقتی میکنند و همین موضوع باعث تأخیر در تأیید پایاننامه میشود. برای جلوگیری از بروز این مشکل، چک لیست زیر را درنظر داشته باشید:
- اعمال تمام اصلاحات مورد نظر داوران
- حذف غلطهای املایی یا نگارشی
- درج منابع با فرمت استاندارد پایان نامه
- هماهنگی نحوه صفحهآرایی با قوانین دانشگاه
- گرفتن تأیید نهایی استاد راهنما قبل از چاپ
با رعایت این نکات، پایاننامه شما بدون مشکل به تأیید نهایی میرسد. در ادامه رایج ترین اشتباهات در جلسه دفاع پایان نامه را خدمت شما خواهیم گفت.
اشتباهات رایج در دفاع پایاننامه
حتی اگر پژوهش قوی داشته باشید، یک دفاع ضعیف میتواند اثرات منفی روینظر داوران بر جای بگذارد. در اینجا، برخی از اشتباهات رایج دانشجویان در جلسه دفاع پایاننامه را مرور میکنیم:
حفظ کردن متن بدون درک آن
تکرار طوطیوار مطالب، حتی اگر دقیق انجام شود،الزاما نشاندهنده تسلط نیست. داوران بهراحتی متوجه میشوند که شما مطالب را حفظ کردهاید یا واقعاً درک کردهاید. بنابراین بجای تلاش برای حفظ کردن، درک کردن مطالب را در اولویت قرار دهید.
مستقیما از روی اسلاید خواندن
داوران به هیچ وجه از خواندن روی متن اسلاید خوششان نمی آید. بهتر است اسلاید ها فقط نکات کلیدی را داشته باشند و شما توضیحات حرفه ای را بیان کنید.
عدم توجه به زمان
همانطور که گفتیم بسیاری از افراد، مهارت مدیریت زمان را برخوردار نیستند! این امر نشان دهنده عدم برخورداری از برنامه ریزی صحیح است. از کرنومتر استفاده کنید و همچنین زمان بندی هر بخش را فرا بگیرید.
برخورد تدافعی با نقد ها
بسیاری از دانشجویان ممکن است با حالت تدافعی یا تهاجمی با نقد ها روبرو شوند. بهتر است با لبخند با نقد ها روبرو شوید، کمی درنگ کنید و درصورت برخورداری از دانش کافی، پاسخی علمی ارائه کنید. این را بدانید که ادب و متانت شما یک امتیاز مهم، ولی پنهان است.
توصیههای نهایی برای داشتن دفاع حرفهای
اگر میخواهید جلسه دفاع شما به بهترین شکل برگزار شود، این نکات طلایی را به خاطر بسپارید:
استفاده از منابع معتبر
استفاده از مقالات جدید و معتبر، نشانه بروز بودن پژوهش شماست. در صورت اشاره به منبع، آن را دقیق بیان کنید. فراموش نکنید که عدم اشاره به منابع، به منزله سرقت ادبی و علمی است.
از زبان بدن خود غافل نشوید!
این را بدانید که اعتماد به نفس شما نه تنها در کلام، بلکه در حرکات بدن هم باید دیده شود. باید بتوانید به شیوه ای موثر با حضار و داوران ارتباط بگیرید. از سوی دیگر، حرکات آرام دست برای تاکید هم گزینه مناسبی هستند که هماهنگی کلامی – عضلانی خود را به رخ بکشید. صاف ایستادن و نداشتن حرکات اضافی هم موارد دیگری هستند که به کیفیت ارائه شما کمک می کنند. بهتر است در روز ارائه یک نسخه چاپی از فایل ارائه خود داشته باشید.
این نسخه پرینت شده می تواند هنگام پاسخگویی به سوالات داوران، امکان مراجعه سریع را برای شما فراهم کند. از سوی دیگر، درصورتی که فایل دفاع را در چند فایل مختلف داشته باشید و در محل های مختلف ذخیره کنید، خیال شما در جلسه دفاع راحت خواهد بود. می توانید فایل را هم در فلش، ایمیل و همچنین در فضای ابری ذخیره کنید.
