سرقت ادبی یعنی اینکه ما به صورت کاملا آگاهانه و گاهی هم ناآگاهانه از ایده ها و حرف ها و داده های دیگران به نام خودمان استفاده کنیم بدون آن که به آن ها ارجاع دهیم. در واقع این رفتار را می توان به عنوان یک نوع تقلب نیز در نظر گرفت که با اصول اخلاق پژوهشی کاملا در تضاد بسیار بالایی قرار دارد. واژه Plagiarism نیز به معنای سرقت ادبی است. با این حال ما قصد داریم که در این محتوا سرقت ادبی را بررسی کنیم و جزییات مربوط به آن را نیز مورد بررسی قرار دهیم پس تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
بررسی انواع سرقت ادبی
سرقت ادبی انواعی دارد که در ادامه به آن ها اشاره می کنیم:
کپی مستقیم
این نوع سرقت ادبی را می توان به عنوان یکی از رایج ترین سرقت های ادبی در نظر گرفت که در آن نویسنده بخشی از متن دیگران را بدون هیچ تغییری در کار خود وارد می کند حتی بدون اینکه از علامت نقل و قول استفاده کند یا ارجاع دهد نیز این کار را انجام می دهد. این مورد نشان می دهد که نویسنده ای که این کار را انجام داده درواقع از فکر دیگران در کار خودش استفاده کرده و مالکیت معنوی اثر دیگران را نقض کرده است.
بررسی پارافریز ضعیف
پارافریز ضعیف نیز به این معنا است که نویسنده متن را به صورت کاملا سطحی و گاهی جهت رفع تکلیف تغییر می دهد و فقط چند واژه را جایگزین می کند اما دقیقا ساختار اصلی را حفظ کرده است. مهم ترین مشکل در این نوع سرقت ادبی این است که تغییر واژگان به صورت سطحی انجام شده اند ولی متن باید به طور کلی تغییر کند .
استفاده از ایده
این مورد را می توان جز خطرناک ترین سرقت های ادبی در نظر گرفت. این مورد به معنای دزدیدن مفاهیم، مدل های نظری و رویکردها و یا فرضیه های دیگران است حتی اگر متن کپی نشود نیز باز می توانیم آن را نوعی سرقت ادبی نیز در نظر بگیریم. در این مورد فرد از یک چارچوب خاص تحلیلی مقاله ای برای پژوهش خودش استفاده می کند و اصلا به نام صاحب ایده و یا کسی که محتوای اصلی را نوشته اشاره ای ندارد.
خود سرقت ادبی
در این حالت نیز نویسنده از کارهای قبلی خودش مثل مقاله و یا پایان نامه و یا گزارش های مختلف تحقیقاتی در یک اثر جدید که در حال نوشتن آن است استفاده می کند بدون آنکه توضیحی در خصوص منبع ارائه دهد.
سرقت تصویری/جدولی
در این نوع سرقت ادبی فرد از شکل نمودار و یا عکس و یا جدول ساخته شده توسط دیگران استفاده می کند بدون اینکه از صاحب اثر اجازه ای بگیرد. با این حال این امر به این دلیل اهمیت دارد که تصاویر و جداولی که شما استفاده می کنید نتیجه تحلیل ها و آنالیزهایی است که زمان زیادی را دربر گرفته اند و تحت قوانین کپی رایت نیز هستند. پس باید از همه نظر ارجاعات لازم را انجام دهید تا سرقت ادبی رخ ندهد.
بررسی پیامد های سرقت ادبی
همان طور که در طول مقاله توضیح دادیم فهمیدیم که سرفت ادبی به عنوان یک تخلف در نظر گرفته می شود. با این حال این سرقت پیامدهایی نیز دارد که در ادامه به آن ها اشاره خواهیم داشت:
- اولین مورد رد سریع مقاله در مرحله Desk Review است. این بخش را می توان جز اولین و سریع ترین نتیجه سرقت ادبی در نظر گرفت. در واقع در مرحله Desk View است که متن مورد نظر از نظر اصالت و شباهت مورد بررسی قرار می گیرد. درا ین مرحله می توان از یک سری نرم افزارها نیز استفاده کرد.
- مورد دوم از دست رفتن اعتبار پژوهشی است. معمولا سرقت ادبی باعث می شود تا افراد پژوهشگر صلاحیت تحقیقاتی خودشان را به طور کامل از دست دهند. با این حال این مورد می تواند اثر بلند مدت نیز داشته باشد به طوری که اگر سرقت ادبی در گذشته انجام داده باشید، با توجه به اینکه ممکن است یک مقاله در آینده منتشر کنید، باز هم در سوابق شما به طور کامل همه چیز وجود دارد و ممکن است دیگر افراد به مقالات شما به عنوان یک مقاله علمی نگاه نکنند.
- مورد بعدی پیامد حرفه ای است که در این صورت امکان عضویت در تمامی هیئت های داوری و یا موارد ترفیع شغلی به طور کامل از بین می رود. در واقع در حوزه دانشگاه نیز سرمایه ای که یک فرد دارد همان اعتبار علمی است که می توانیم آن را در نظر داشته باشیم و اگر این اعتبار علمی به طور کامل از بین برود، سال ها تلاش فرد که برای موضوعات علمی بوده نیز از بین خواهد رفت.
- مورد بعد محرومیت و یا جریمه ای است که دانشگاه ها و مجلات مختلف برای این موضوع در نظر می گیرند. در دانشگاه ها ممکن است که محرومیت از دفاع برای فرد ایجاد شود و البته مهم ترین نکته مردودی است.
- در مجلات نیز بسته به این که تخلف چه قدر بوده، مجله مربوطه می تواند مقاله را پس بگیرد و نام نویسنده ای که سرقت ادبی انجام داده را اعلام کند تا از چاپ آثار بعدی که او ممکن است از خودش منتشر کند به طور کامل جلوگیری به عمل آورد. در برخی کشور های غربی نیز انجام سرقت ادبی تبعات حقوقی و مالی سنگینی دارد و فرد جریمه های سنگینی ار متحمل خواهد شد.
- مورد بعدی قرار گرفتن در لیست سیاه ناشر یا ژورنال است. یکی از مهم ترین والبته خطرناک ترین پیامد سرقت ادبی این است که نام پژوهشگر در لیست سیاه قرار بگیرد.
- با این وجود تمامی ناشران و مجلات بین المللی نیز فهرستی از نویسندگان متخلف را در شبکه های مختلف اجتماعی به اشتراک خواهند گذاشت تا ازارسال دوباره آثار آن ها جلوگیری کامل به عمل آید.
- لیست سیاه مربوطه چندین مجله و پایگاه داده را نیز در نظر می گیرد که همگی به صورت کامل سیستم مشترکی دارند و البته حذف نام فرد در آن به طور کامل غیر ممکن است.
- در صورتی که اسم فرد در لیست سیاه قرار بگیرد، به عنوان نویسنده عملا توانایی چاپ مقاله را در بسیاری از نشریات از دست خواهد داد و مسیر شغلی و تحصیلی او تحت تاثیرات منفی این کار قرار خواهد گرفت.
- با این حال باید در نظر داشته باشیم که سرقت ادبی فقط یک مقاله را از بین نمی برد بلکه مسیر غلی نویسنده را نیز تحت تاثیر قرار می دهد و اعتبار علمی واینده پژوهشی فرد نویسنده را بسیار تحت تاثیر قرار خواهد داد. افراد باید به طور کامل تمامی اصول را رعایت کنند. این اصول شامل صدافت در نگارش و استفاده از یک سری بررسی های تشابه متن است که از بسیاری از پیامد های بد در این خصوص جلوگیری به عمل می آورد. معمولا سرقت ادبی در دانشگاه ها نیز بیشتر بررسی می شود. اگر در کلاس های مقاله نویسی شرکت کرده باشید، اساتید مربوط به آن نیز بسیار روی سرقت ادبی تاکید می کنند که هیچ فردی نباید این کار را انجام دهد و تبعات قانونی زیادی برای افراد ایجاد می کند. این تبعات می توانند هزینه های مالی گسترده ای را ایجاد کنند، این گستردگی نیز به قدری خواهد بود که فرد تحت تاثیر موارد منفی شغلی خودش نیز قرار گیرد.
- در واقع شما به عنوان یک نویسنده باید ارجاع دهی در متن را بر اساس فرمت های مختلف به خوبی بدانید و دانستن آن ها به شما کمک می کند تا در صورتی که بخواهید از منبعی حتی کوچکترین جمله را برداشت کنید، ارجاع را به درستی ارائه دهید تا هم ارزش علمی کار شما حفظ شود و حتی بالاتر رود و هم هیچ مشکلی برای شما چجه از نظرمالی و چه از نظر حقوقی ایجاد نخواهد شد. با این حال همیشه سعی کنید از قوانین و اصول مربوطه پیروی کنید تا به عنوان نویسنده یک محتوا مثل پایان نامه خیلی حرفه ای عمل کنید.
بررسی روش های پیشگیری از سرقت ادبی
روش های مختلفی برای پیشگیری از سرقت ادبی وجود دارد به طوری که به شما کمک می کنند تا تمامی مواردی که ممکن است سرقت ادبی داشته باشند را از بین ببرید و در ادامه به آن ها اشاره می کنیم :
ارجاع صحیح
شما باید هر جمله و یا تصویر و یا حتی جمله ای که از دیگران بازنویسی کرده اید را ارجاع دهید که در اصطلاح به آن رفرنس دهی نیز می گوییم. این مورد به این معناست که شما به طور دقیق اعلام می کنید که منبع مورد استفاده شما برای این بخش هایی که نوشتید چیست و دقیقا نویسنده و منبع اصلی را معرفی می کنید.
هدف از این کار نیز این است که تمامی جزییاتی که نوشتید باید به طور کامل شفافیت داشته باشند.
روش های مختلفی نیز برای اراجع دهی هستند که هر کدام نیز یک سبک استاندارد دارند که شامل APA و IEE و موارد دیگر هستند.
بررسی پارافریز علمی
معنای پارافریز این است که شما جمله را به طوری بازگو کنید که نسبت به جمله اصلی تفاوت بسیاری داشته باشد ولی معنا و مفهوم آن باید به طور کامل رعایت شود. معمولا برخی افراد به خاطر اینکه سریع کار را تمام کنند فقط به عوض کردن جمله کلمه بسنده می کنند که این مورد باز درون خودش یک سرقت ادبی دارد.
در زیر نمونه ای را بررسی می کنیم:
بد:
Job satisfaction is one of the main factors affecting commitment
خوب:
“Scholars argue that employees’ organizational commitment is strongly influenced by their level of job satisfaction (Author, 2020).”
نمونه صحیح مربوطه به طور کامل نسبت به جمله اول فرق دارد و استناد معتبر را نیز همراه خودش دارد.
در واقع ما می توانیم پارافریز را یک هنر علمی در نظر بگیریم فقط باید نسبت به جملاتی که بررسی می کنیم درک خود را به طور کامل بالاببریم و این امر جز نکاتی است که باید به آن توجه ویژه ای داشته باشید.
بررسی استفاده از ابزارهای plagiarism Checker
در خصوص پیدا کردن سرقت ادبی باید در نظر داشته باشید که چندین نرم افزار به صورت آنلاین وجود دارند که به عنوان ابزار های معتبر و بین المللی در نظر گرفته می شوند و شما می توانید از آن ها برای بررسی سرقت ادبی استفاده کنید:
- اولین مورد IThenticate هست که یک ابزار رسمی برای ناشران بسیار بزرگ می باشد.
- مورد بعدی Turnitin هست که در دانشگاه ها و بسیاری از موسسات جهانی اعتبار بسیار بالایی دارد.
- یکی دیگر از نرم افزار هایی که می توانیم به عنوان یک نرم افزار قدرتمند به آن اشاره داشته باشیمGrammarly Premium است که برای مقالات آموزشی و عمومی تر بسیار کاربرد دارد البته ساختار بررسی قواعد گرامری در زبان انگلیسی در این نرم افزار بسیار قدرتمند است.
- مورد آخر نیز plagscan نام دارد. این مورد برای بررسی سریع متون زبان فارسی و زبان انگلیسی کاربرد بسیاری دارد و شما را در سریع ترین زمان ممکن به نتایجی که مد نظر دارید می رساند.
بررسی نقل و قول مستقیم محدود
نقل و قول نیز یکی دیگر از ابزارهای مهم است که ما می توانیم برای جلوگیری از سرقت ادبی از ان استفاده کنیم معمولا در این کار شما باید جملات دقیق ازنویسنده اصلی را در گیومه بگذارید و منابع کامل آن را نیز که شامل نویسنده و سال و شماره صحفه است را به طور کامل و جامع ذکر کنید. یکی از نکات باید در نظر داشته باشیم این است که ما تنها زمانی باید از نقل قول استفاده کنه که اصالت جمله برای ما چه از نظرمعنا و چه از نظر استدلال مهم است.
مدیریت رفرنس با EndNote/Mendeley
مدیریت رفرنس نیز معمولا با توجه به افزایش منابع و ارجاع دهی باید انجام شود که در این خصوص می توانیم از ابزار های EndNote/Mendeley به طور کامل استفاده کنیم. استفاده از این ابزار ها نیز به ما امکان می دهند تا در ابتدا تمامی منابع را به صورت خودکار ذخیره کرده و سپس در قدم بعدی آن ها را دسته بندی کنیم.
بخش ارجاع را نیز می توانیم با توجه به قالبی که مد نظر داریم درج کنید و یا ویرایش های لازم را بر روی موارد مربوطه به انجام برسانیم.
بررسی نکات حرفه ای برای جلوگیری از سرقت ادبی
با این حال تا به این جای مقاله ما معایب سرقت ادبی را به طور کامل بررسی کردیم. حالا یک سری نکات نیز وجود دارند که ما با استفاده از آن ها می توانیم از هر گونه سرقت ادبی به طور کامل جلوگیری به عمل آوریم.
اولین مورد درصد مشابهت قابل قبول کمتر از ۱۵ درصد است. این مورد را می توانید از طریق نرم افزار هایی که بررسی سرقت ادبی انجام می دهند، انجام دهید. با این حال سعی کنید به سراغ نرم افزاری بروید که امر درست را برای شما به نمایش بگذارد. معمولا میزان کمتر از ۱۵ درصد قابل قبول است.
سرقت ادبی هم فقط کپی پیست نیست بلکه دامنه بسیار گسترده تری را دربر می گیرد. معمولا بیشتر افراد فکر می کنند که سرقت ابدی به این معناست که شما فقط متن را کپی پیست کرده اید در حال که استفاده از این ایده دیگران بدون هیچ گونه ارجاع، یا ترجمه بخشی از مقاله بدون اشاره به منبع و بررسی داده ها و جداول بدون ذکر صاحب اصلی آن ها همگی جز سرقت ادبی به شمار می روند.
با این حال همیشه قبل از سابمیت مقاله ما باید یک Similarity Report تهیه کنیم. این بررسی مشابهت قبل از ارسال رسمی مقاله است. این امر نیز بسیار ضروری است چون باعث جلوگیری از بسیاری از مشکلات از قبیل رد شدن مقاله و یا سوابقی که بعدا در اثر سرقت ابدی ممکن است ثبت شود، خواهد شد.
در خصوص این کار و بررسی مشابهت بهترین روش بررسی مقاله با استفاده از ابزارهایی است که در قسمت های قبل بررسی نمودیم.
با این حال همواره در نظر داشته باشید که در صورتی که جزیی ترین سرقت ادبی در مقاله و نوشته شما پیدا شود، برای شما تبعات حقوقی بسیاری خواهد داشت. در صورتی هم که بخواهید مقاله را برای سازمان های بین المللی در جهان ارسال کنید، بررسی مقاله از قبل یکی از مواردی است که شما باید چندین بار انجام دهید و بعد از اینکه مطمئن شدید، مقاله را برای سازمان مربوطه بفرستید. حال باید بدانید که ابزارها نیز بیشتر برای اساتید و دانشجویان هستند تا جزییات مربوط به سرقت ادبی مقالات مختلف را به راحتی بررسی کنید.
امروزه ابزارهای آنلاینی که معرفی کردیم سرعت بررسی ها را چندین برابر بیشتر نموده اند و شما نیز باید در هنگام بررسی استفاده از این ابزارها را بسیار جدی بگیرید.
نتیجه گیری
در این مقاله ما سرقت ادبی را بررسی کردیم و راه های پیشگیری از آن را نیز مورد بررسی قرار دادیم. ما به این نتیجه می رسیم که سرقت ادبی امری حقوقی است و تبعات حقوقی بسیاری برای افراد خواهد داشت. امروزه نیز نرم افزارهایی هستند که افراد می توانند از آن ها استفاده کنند و در کمترین زمان سرقت ادبی موجود در متن را کشف کنند. با این حال اگر شما قصد دارید مقاله ای را نیز برای سازمان های بین المللی ارسال کنید، بهتر است قبل از ارسال جزییات مقاله را موبه مو بررسی کرده و از نبود سرقت ادبی در آن مطمئن شوید.
